VPS ve VDS'in temel farkı sanallaştırma teknolojisi değil, kaynak tahsisi biçimidir: VPS'te CPU ve RAM aynı fiziksel sunucudaki diğer kiracılarla paylaşılan bir havuzdan dağıtılır, VDS'te ise size ayrılan çekirdek ve bellek yalnızca size tahsis edilir ve başka bir müşteri tarafından tüketilemez. Pratikte bu, aynı fiyat etiketine sahip iki sunucunun yoğun saatlerde tamamen farklı davranması anlamına gelir. Bu yazıda farkın tam olarak nereden geldiğini, kendi sunucunuzda bunu nasıl ölçeceğinizi ve hangi iş yükünde hangisini seçmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Her iki kısaltma da aynı yerden başlar: fiziksel bir sunucunun sanallaştırma katmanı üzerinden birden fazla bağımsız sunucuya bölünmesi. VPS (Virtual Private Server) "sanal özel sunucu", VDS (Virtual Dedicated Server) ise "sanal ithaflı sunucu" anlamına gelir.
Sorun şu ki bu iki terim sektörde standart bir tanıma bağlı değildir. Bazı sağlayıcılar ikisini eşanlamlı kullanır, bazıları ise net bir ayrım yapar. Bu yüzden ürün adına değil, teknik özellik tablosuna bakmanız gerekir. Sorulacak tek soru şudur: "Bana verilen çekirdekler yalnızca bana mı ayrıldı, yoksa paylaşılan bir havuzdan mı dağıtılıyor?"
Ciddi sağlayıcılarda ayrım net biçimde şudur: VPS'te kaynaklar paylaşılan havuzdan zaman paylaşımlı olarak dağıtılır; VDS'te CPU çekirdeği ve RAM sunucuya donanım seviyesinde tanımlanır ve rezerve edilir.
Bir hosting sağlayıcısı fiziksel sunucuya kapasitesinin üzerinde sanal makine yerleştirebilir. Buna overselling (aşırı satış) denir ve VPS iş modelinin temelidir. Mantık şudur: müşterilerin hepsi aynı anda tam kapasite çalışmaz, dolayısıyla 64 çekirdekli bir sunucuya toplamda 200 vCPU dağıtılabilir.
Bu varsayım çoğu zaman doğrudur. Sorun, varsayımın bozulduğu anlarda ortaya çıkar: aynı fiziksel makinedeki bir başka müşteri yedek alırken, video dönüştürürken ya da bir bot saldırısı yerken sizin sunucunuz yavaşlar. Yaptığınız hiçbir şey değişmemiştir; komşunuz değişmiştir.
VDS modelinde sağlayıcı fiziksel sunucuya, tam yükte hizmet verebileceğinden fazla makine yerleştirmez. Çekirdekleriniz rezerve edildiği için komşu trafiği sizi etkilemez. Karşılığında VDS, aynı miktarda RAM için genellikle daha yüksek fiyatlıdır — çünkü sağlayıcı o kapasiteyi ikinci kez satamıyordur.
Kaynak tahsisi kadar önemli ikinci konu, hangi sanallaştırma teknolojisinin kullanıldığıdır.
Her sanal makineye kendi çekirdeği (kernel) ve kendi sanallaştırılmış donanımı verilir. Kendi kernel modüllerinizi yükleyebilir, swap kullanabilir, Docker'ı sorunsuz çalıştırabilirsiniz. Bugün ciddi sağlayıcıların standart tercihidir. VPS de VDS de KVM üzerinde sunulabilir — yani "KVM" tek başına kaynak garantisi anlamına gelmez.
Tüm kiracılar aynı kernel'i paylaşır. Daha yoğun paketleme sağlar ve ucuzdur, ancak özel kernel modülü yükleyemez, bazı VPN ve güvenlik duvarı yapılandırmalarını çalıştıramazsınız. RAM sınırları da genellikle daha esnektir ki bu, "burst" reklamlarının arkasındaki mekanizmadır.
En üst seviye yaklaşım, RAM ve işlemci gücünün sanal makineye donanımsal olarak tanımlanmasıdır. Kaynak sanal olarak paylaştırılmadığı için performans dalgalanması pratikte ortadan kalkar. Nubitro'nun Ryzen VDS ailesi bu yöntemle üretilir.
Özetle karar sırası şudur: önce sanallaştırma tipi (KVM veya fiziksel bölümlendirme), sonra kaynak tahsis biçimi (rezerve mi, paylaşımlı mı).
Bu, tahmin yürütmeyi bitiren tek somut ölçümdür. Steal time, sanal işlemcinizin gerçek bir fiziksel çekirdek beklerken geçirdiği süredir — hipervizör o anda başka bir sanal makineye hizmet veriyordur. Yani sizin işiniz sırada bekliyordur.
Linux'ta iki komutla bakabilirsiniz:
Türkiye (Türkçe)
Worldwide (English)
top komutunu çalıştırın ve CPU satırındaki %st değerine bakın.vmstat 1 10 komutu saniyede bir örnek alır; en sağdaki st sütununu izleyin.Yorumlama kuralı basittir: değer sürekli %0–1 aralığındaysa sorun yoktur. %10'un üzerinde 20 dakika boyunca devam ediyorsa sunucunuz olması gerekenden yavaş çalışıyor demektir. Bu durumda sırasıyla şunları yapın: makineyi yeniden başlatarak başka bir fiziksel host'a taşınmayı deneyin, sorun sürerse paket yükseltin, yine sürerse sağlayıcınıza aşırı satış konusunda yazın.
Gerçek anlamda ithaflı çekirdek verilen bir VDS'te steal time yapısal olarak sıfıra yakın kalır. Bu nedenle sunucu satın almadan önce sağlayıcıya deneme süresi olup olmadığını sormak ve ilk hafta %st takibi yapmak, pazarlama metnini okumaktan çok daha bilgilendiricidir.
Ortalama hızda VPS ile VDS arasındaki fark çoğu zaman küçüktür. Fark tutarlılıkta ortaya çıkar ve şu iş yüklerinde doğrudan görünür hale gelir:
Buna karşılık düşük trafikli tanıtım siteleri, test ve geliştirme ortamları, küçük bloglar ve arka planda çalışan hafif servisler için VPS'in dalgalanması genellikle fark edilmez.
Fiyat karşılaştırması yaparken yalnızca RAM miktarına bakmak yanıltıcıdır. Şu yedi başlık gerçek performansı belirler:
Aynı "4 çekirdek" ibaresi, eski nesil bir Xeon ile güncel bir AMD Ryzen 9 üzerinde çok farklı sonuç verir. Oyun sunucuları ve PHP uygulamaları gibi tek çekirdek performansına duyarlı iş yüklerinde yüksek frekanslı işlemciler belirgin fark yaratır.
NVMe M.2 SSD ile SATA SSD arasındaki fark, özellikle veritabanı yoğun uygulamalarda kat kat IOPS anlamına gelir. "SSD" ibaresi tek başına yeterli bilgi değildir.
Port hızı (örneğin 1 Gbps) ve aylık trafik sınırı ayrı şeylerdir. Sınırsız trafik veren bir 1 Gbps port ile aylık 2 TB kotalı bir 10 Gbps port çok farklı senaryolara hizmet eder.
Hedef kitleniz Türkiye'deyse sunucunun İstanbul'da olması, yurt dışı lokasyonlara göre 40–60 ms'lik bir gecikme avantajı sağlar. Oyun ve ses sunucularında bu fark pazarlık konusu bile değildir.
Koruma kapasitesinin hangi katmanda ve hangi protokollerde çalıştığını sorun. Özellikle oyun sunucuları için UDP trafiğinin filtrelenip filtrelenmediği kritiktir; ayrıntı için DDoS koruma kapasitesi ne anlama gelir yazımıza bakabilirsiniz.
Snapshot alınabiliyor mu, ücretsiz mi, kaç kopya saklanıyor? Sunucu yönetimi tamamen size ait olduğu için yedek de sizin sorumluluğunuzdadır.
Yeniden başlatma, işletim sistemi kurulumu ve konsol (VNC) erişiminin kendi panelinizden yapılabilmesi, destek talebi açmadan sorun çözebilmeniz anlamına gelir.
Erken geçiş gereksiz maliyet, geç geçiş kaybedilen müşteri demektir. Şu sinyaller birikmeye başladıysa geçiş zamanı gelmiştir:
Tersine, yalnızca disk alanınız dolduysa ve CPU tarafında sorun yoksa daha büyük bir hosting paketi çoğu zaman daha mantıklı bir adımdır. Birden fazla müşteri sitesi yönetiyorsanız da doğrudan VDS yerine önce bayi hosting modeline bakmanızı öneririz — sistem yönetimi yükü olmadan izolasyon sağlar.
VDS'in paylaşımlı hostingden en önemli farkı, güvenliğin artık sizin sorumluluğunuzda olmasıdır. Sunucu teslim edildiği anda halka açık internete bağlıdır ve otomatik tarama botları dakikalar içinde kapınızı çalar. İlk gün en azından şunları yapın:
Adım adım kontrol listesi için yeni VDS kurulumunda sunucu güvenliği için ilk 10 adım yazımızı takip edebilirsiniz.
Nubitro'nun VDS ailesi AMD Ryzen 9 9950X işlemciler üzerinde, Türkiye / İstanbul lokasyonunda çalışır. Kaynaklar fiziksel bölümlendirme ile tanımlandığı için CPU ve RAM tahsisi sunucuya sabittir; komşu yoğunluğuna bağlı dalgalanma yaşanmaz.
Paketler 2 çekirdek / 4 GB RAM / 40 GB NVMe M.2 SSD seviyesinden başlar ve 12 çekirdek / 64 GB RAM / 180 GB NVMe'ye kadar çıkar; ara basamaklarda 6, 8, 10, 12, 16, 24 ve 32 GB RAM seçenekleri bulunur. Tüm paketlerde 1 Gbps sınırsız trafik ve altyapı genelinde 200 Tbps üzeri DDoS koruması standarttır.
Türkiye lokasyonu, yurt içi oyuncu ve müşteri kitlesine hitap eden projelerde ping avantajının yanı sıra yerel ödeme ve destek kolaylığı da sağlar. Güncel yapılandırma ve fiyatlar için Ryzen VDS sunucu sayfamızı inceleyebilir, daha yüksek kaynak ihtiyacınız varsa fiziksel sunucu seçeneklerine geçebilirsiniz.
Aynı donanım üzerinde VDS daha hızlı değil, daha tutarlıdır. Ortalama hız benzer olabilir; fark, sunucunun yoğun saatlerde de aynı hızda kalmasıdır. Ölçülebilir göstergesi steal time'ın sıfıra yakın olmasıdır.
Çünkü VDS'te o dört çekirdek yalnızca size rezerve edilir ve sağlayıcı aynı kapasiteyi ikinci bir müşteriye satamaz. VPS'te ise aynı fiziksel çekirdekler birden fazla müşteriye zaman paylaşımlı olarak sunulabilir.
Ciddi bir oyuncu kitlesi hedefliyorsanız evet. Oyun sunucularında kullanıcı deneyimini belirleyen şey ortalama performans değil, en kötü anlardaki gecikmedir. Paylaşımlı kaynakta bu anları öngöremezsiniz.
Yönetimsiz (unmanaged) bir VDS'te evet: güncellemeler, güvenlik yapılandırması, yedekleme ve uygulama kurulumları size aittir. Sistem yönetimi deneyiminiz yoksa panel destekli bir çözüm veya bayi hosting daha güvenli bir başlangıç olur.
top veya vmstat 1 10 ile steal time (%st) değerine bakın. Yoğun saatlerde sürekli %10'un üzerindeyse fiziksel sunucu aşırı yüklüdür. Tek seferlik kısa sıçramalar normaldir; sürekli yüksek seyir sorunludur.
En büyük VDS paketini de sürekli doldurmaya başladıysanız, GPU veya özel donanım ihtiyacınız varsa ya da yasal/uyumluluk gerekçesiyle donanımın tek kiracılı olması gerekiyorsa fiziksel sunucu zamanı gelmiştir.
%st) tek objektif ölçüttür; %10 üzeri sürekli değer sorun işaretidir.