Bir 5G şebekesinin gerçek hızını ölçtüğünüzü sanırken çoğu zaman kendi test sunucunuzun sınırını ölçersiniz. Saha ölçümü yapan ekiplerin en sık karşılaştığı sorun budur: radyo tarafı 800 Mbps verebilecek durumdayken rapora 240 Mbps düşer, çünkü darboğaz şebekede değil, ölçüm zincirinin sunucu ucundadır. Türkiye'de 5G'nin 1 Nisan 2026 itibarıyla ticari kullanıma açılmasıyla birlikte operatör karşılaştırma kampanyaları, kapsama doğrulamaları ve QoS raporlaması hızla arttı. Bu rehberde FTP tabanlı download/upload throughput testlerinin nasıl kurgulanması gerektiğini, hangi KPI'ların raporlandığını ve test sunucusunun neden ölçüm kalitesini doğrudan belirlediğini anlatıyoruz.
HTTP tabanlı hız testleri yaygın olsa da, kurumsal benchmarking ve regülasyon raporlamasında FTP'nin yeri sürüyor. Sebebi basit: FTP öngörülebilir. Sunucu tarafında önbellek katmanı, CDN yönlendirmesi, sıkıştırma veya adaptif bit hızı gibi sonucu bulandıran değişkenler yoktur. Belirli boyutta bir dosyayı belirli bir yönde aktarırsınız ve aktarımın ne kadar sürdüğünü ölçersiniz.
Bu determinizm, farklı operatörleri ve farklı ölçüm kampanyalarını birbiriyle kıyaslanabilir kılar. Karşılaştırma yapabilmek için ölçüm zincirinin şebeke dışındaki tüm bileşenlerinin sabit ve sınırsız kalması gerekir; FTP bunu en az değişkenle sağlar.
Mobil şebekelerde QoS ölçümünün referans çerçevesi ETSI TS 102 250 serisidir. Seri, ölçümü uçtan uca tanımlar:
Test sunucusu açısından kritik olan madde şudur: standart, FTP ölçümlerinin standart FTP komutlarını destekleyen, hem aktif hem pasif mod veri aktarımına izin veren ve uygulama seviyesinde bant genişliği sınırlaması bulunmayan bir referans FTP sunucusuna karşı yapılmasını öngörür. Yani sunucu tarafında hız limiti, kullanıcı başına kota veya bağlantı sayısı kısıtı varsa ölçüm geçersizdir.
Standart ayrıca throughput'un TCP yeniden iletimleri dahil edilerek veya edilmeyerek, aynı şekilde yalnızca yük (payload) üzerinden veya taşıma protokolü başlıkları dahil edilerek hesaplanabileceğini belirtir. Rapora hangi yöntemin kullanıldığını yazmazsanız sonuçlar kıyaslanamaz hale gelir.
Tek bir TCP akışının taşıyabileceği maksimum hız, pencere boyutu ile gidiş-dönüş süresine bağlıdır. Bant gecikme çarpımı (BDP) bunu verir: BDP = throughput × RTT. 1 Gbps hedeflenen bir ölçümde RTT 30 ms ise, tek akışın hattı doldurabilmesi için yaklaşık 3,75 MB'lık bir pencereye ihtiyaç vardır.
Pencere ölçekleme (window scaling) devre dışıysa TCP penceresi 64 KB ile sınırlıdır ve aynı RTT'de tek akış birkaç Mbps'te tıkanır. Bu yüzden test sunucusunda net.core.rmem_max, net.core.wmem_max ve net.ipv4.tcp_rmem / tcp_wmem değerlerinin hedef throughput'a göre ayarlanması gerekir.
Tek TCP akışı, paket kaybı olan bir radyo ortamında tıkanıklık kontrolü nedeniyle sürekli hız düşürür. Bu yüzden benchmarking kampanyalarında genellikle paralel akış kullanılır. Ancak akış sayısı raporda mutlaka belirtilmelidir: 1 akışla ölçülen 300 Mbps ile 8 akışla ölçülen 300 Mbps aynı şey değildir. Karşılaştırma yapacaksanız tüm operatörler için aynı profili kullanın.
Yüksek hızlı testlerde çoğu zaman fark edilmeyen darboğaz depolamadır. 1 Gbps sürekli aktarım, saniyede yaklaşık 125 MB okuma demektir. Dönen diskte veya paylaşımlı depolamada bu tek başına sınır oluşturur. Test dosyalarının NVMe üzerinde tutulması, mümkünse işletim sistemi önbelleğine sığacak boyutta seçilmesi ölçümü depolamadan bağımsız kılar.
Düz FTP'de CPU yükü düşüktür, ancak FTPS kullanıyorsanız şifreleme maliyeti devreye girer ve yüksek hızlarda tek çekirdek sınırına çarpabilirsiniz. Ölçümün amacı şebekeyi değerlendirmekse, şifrelemenin sonucu etkilemediğinden emin olmanız gerekir.
Test sunucusunun konumu, ölçtüğünüz şeyin ne olduğunu belirler. Sunucu yurt dışındaysa raporunuz radyo erişim şebekesini değil, operatörün uluslararası transit kalitesini ölçer. Kapsama ve radyo performansı değerlendiriliyorsa sunucunun ölçüm yapılan ülkede, tercihen operatörlerin yoğun peering yaptığı bir noktada bulunması gerekir.
Türkiye özelinde 5G ticari hizmetleri 1 Nisan 2026'da İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli ve Konya'da başladı ve kapsama kademeli olarak genişliyor. Bu şehirlerde yapılacak sürüş testlerinde İstanbul lokasyonlu bir test sunucusu, RTT'yi tek haneli veya düşük çift haneli milisaniye seviyesinde tutarak BDP kaynaklı yapay sınırlamaları büyük ölçüde ortadan kaldırır. Sunucu tipi seçimi konusunda kararsızsanız VPS mi VDS mi karşılaştırmamız başlangıç için faydalı olabilir.
5G'de uplink throughput, TDD zaman bölüşümü ve cihaz güç sınırları nedeniyle downlink'in belirgin şekilde altındadır. Upload testlerinde sunucu tarafının yazma performansı ve gelen bağlantı limitleri, downlink testlerine göre daha kolay darboğaz oluşturur. Pasif mod FTP kullanıyorsanız güvenlik duvarında yeterli genişlikte bir veri portu aralığının açık olduğundan emin olun.
Bir QoS raporunun karşılaştırılabilir olması için ham hız değerinden fazlasını içermesi gerekir:
Ölçüm kampanyalarına altyapı sağlarken en çok sorulan üç şey konum, kapasite ve kararlılıktır. AMD Ryzen 9 9950X tabanlı Türkiye lokasyonlu VDS seçeneklerimiz İstanbul lokasyonunda, DDR5 bellek ve NVMe M2 SSD depolama ile 1 Gbps sınırsız trafik üzerinde çalışır. Yüksek tek çekirdek performansı, şifreli aktarım veya çok sayıda eşzamanlı oturum gerektiren senaryolarda sunucunun darboğaz olmasını engeller. Ağ altyapımız DDoS korumalıdır; bu, uzun süreli ve halka açık IP üzerinden yapılan ölçüm kampanyalarında testin dış gürültüyle kesilmemesi açısından önemlidir.
Toplam ihtiyacınız 1 Gbps'in üzerindeyse veya izole edilmiş, paylaşılmayan bir donanım gerekiyorsa fiziksel sunucu çözümlerimiz üzerinden port kapasitesi ve topoloji konusunda ayrı bir yapılandırma planlanabilir. Kampanya ölçeğinize göre uygun kurulumu birlikte belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
FTP'de önbellek, CDN yönlendirmesi veya sıkıştırma gibi sonucu değiştiren katmanlar bulunmaz. Bu determinizm, farklı operatörlerin ve farklı kampanyaların birbiriyle kıyaslanabilmesini sağlar.
İkisi de geçerlidir, ancak farklı şeyleri ölçerler. Önemli olan tüm operatörler ve tüm ölçüm noktaları için aynı profili kullanmak ve akış sayısını raporda belirtmektir.
Test sırasında sunucunun CPU, disk ve arayüz kullanımını kaydedin. Sunucu tarafında herhangi biri doygunluğa ulaşıyorsa ölçtüğünüz değer şebekeyi değil sunucuyu yansıtır. Kontrollü bir referans noktasından yapılan kablolu test de kıyas için faydalıdır.
Radyo erişim şebekesini değerlendiriyorsanız evet. Yurt dışı sunucu, sonuca uluslararası transit gecikmesini ve olası tıkanıklığı ekler; bu durumda operatörün radyo performansını değil dış bağlantı kalitesini ölçmüş olursunuz.
5G'de uplink kapasitesi TDD zaman bölüşümü ve cihazın verici gücü nedeniyle downlink'ten belirgin şekilde düşüktür. Bu beklenen bir durumdur; ancak sunucu tarafındaki yazma performansı ve pasif mod port aralığı yapılandırması da kontrol edilmelidir.
Yalnızca ortalama vermek yanıltıcıdır. Medyan ile 10. ve 90. yüzdelik dilimleri, oturum başarı oranını ve radyo bağlamını (RSRP, RSRQ, SINR) birlikte sunmak raporu yorumlanabilir kılar.
FTP tabanlı throughput testi, doğru kurgulandığında 5G şebeke performansını değerlendirmenin en tekrarlanabilir yöntemlerinden biridir. Ancak ölçümün geçerliliği, test sunucusunun şeffaf ve sınırsız olmasına bağlıdır: uygulama seviyesinde hız sınırı bulunmayan, TCP tamponları hedef hıza göre ayarlanmış, depolaması darboğaz oluşturmayan ve ölçüm yapılan ülkede konumlanmış bir sunucu gerekir. ETSI TS 102 250 serisi hem KPI tanımlarını hem ölçüm profillerini standartlaştırarak sonuçların kıyaslanabilir olmasını sağlar. Raporlamada akış sayısı, dosya boyutu ve hesaplama yöntemi mutlaka belirtilmelidir.
Operatör karşılaştırma ve QoS raporlama kampanyalarınız için İstanbul lokasyonlu, DDoS korumalı ağ altyapısı üzerinde çalışan test sunucusu kurgusunu birlikte planlayabiliriz. Kampanya ölçeğinizi ve hedef throughput değerlerinizi paylaşırsanız 7/24 destek ekibimiz uygun yapılandırmayı çıkarır.
Türkiye (Türkçe)
Worldwide (English)
